کلیکجکینگ؛ وقتی کاربر روی چیزی کلیک میکند که نمیبیند
یک هدر فراموششده کافی است تا مهاجم صفحهٔ شما را زیر یک صفحهٔ فریبنده پنهان کند و کلیک کاربر را بدزدد. مرور دو نمونهٔ واقعی، روش تشخیص در یک دقیقه و راه بستن آن.

خلاصه
کلیکجکینگ (Clickjacking) حملهای است که در آن مهاجم صفحهٔ واقعی شما را داخل یک iframe نامرئی روی صفحهٔ خودش بار میکند و یک ظاهر فریبنده روی آن میکشد. کاربر گمان میکند روی «دریافت جایزه» کلیک کرده، اما کلیک او در واقع به دکمهای در سایت شما میرسد: تأیید یک تراکنش، تغییر یک تنظیم یا دادن یک مجوز.
این ضعف هیچ باگی در کد شما لازم ندارد. تنها شرطش این است که سایت اجازه بدهد در قاب سایت دیگری نمایش داده شود.
نمونههای واقعی
توییتر، ۲۰۰۹
در فوریهٔ ۲۰۰۹ پیامی با متن «Don't Click» همراه با یک لینک در توییتر دستبهدست شد. صفحهٔ مقصد یک دکمه نشان میداد و زیر آن، صفحهٔ ارسال توییت بهصورت نامرئی بار شده بود. هر کاربری که روی دکمه کلیک میکرد، بدون آنکه بداند همان پیام را از حساب خودش منتشر میکرد. پیام در چند ساعت بهصورت زنجیرهای پخش شد و توییتر ناچار شد جلوی نمایش صفحاتش در قاب را بگیرد.
فیسبوک و «لایکجکینگ»، ۲۰۱۰
یک سال بعد همین ترفند روی دکمهٔ «لایک» فیسبوک به کار رفت. صفحههایی با عنوانهای وسوسهانگیز ساخته میشد که دکمهٔ لایک را زیر محتوای خود پنهان میکردند. کلیک کاربر، صفحهٔ مهاجم را در خبرخوان دوستانش منتشر میکرد و زنجیره ادامه مییافت. این نمونه نشان داد که کلیکجکینگ بهراحتی به ابزار پخش انبوه تبدیل میشود.
نکتهٔ مشترک هر دو نمونه: هیچ رمزی دزدیده نشد و هیچ سروری هک نشد. مهاجم فقط از نشست فعال خود کاربر استفاده کرد.
چرا برای سازمانها جدی است
در یک سامانهٔ سازمانی، دکمهای که ربوده میشود میتواند «تأیید پرداخت»، «حذف کاربر» یا «اعطای دسترسی» باشد. هرچه عملیات حساس با یک کلیک انجامشدنیتر باشد، اثر حمله بیشتر است. پنلهای مدیریتی و درگاههای پرداخت هدف اصلیاند.
تشخیص در یک دقیقه
پاسخ سرور را ببینید و دنبال دو هدر بگردید:
curl -sI https://example.com | grep -iE "x-frame-options|content-security-policy"اگر نه X-Frame-Options دیده شد و نه دستور frame-ancestors در Content-Security-Policy، صفحه قابل قاببندی است. برای اطمینان، یک فایل HTML محلی بسازید که سایت را در iframe بار کند؛ اگر صفحه نمایش داده شد، ضعف تأیید شده است.
رفع
- 1هدر
Content-Security-Policy: frame-ancestors 'none'را روی همهٔ پاسخها بگذارید. اگر لازم است خودتان صفحه را قاب کنید، از'self'استفاده کنید. - 2برای مرورگرهای قدیمیتر،
X-Frame-Options: DENYرا هم اضافه کنید. - 3کوکی نشست را با
SameSite=LaxیاStrictتنظیم کنید تا در قاب سایت دیگر ارسال نشود. - 4برای عملیات حساس، یک مرحلهٔ تأیید دوم بگذارید که با یک کلیک کور کامل نشود.
اتکا به کد جاوااسکریپتِ «قابشکن» کافی نیست؛ مهاجم میتواند با ویژگی sandbox آن را خنثی کند.
سامانهٔ جشنواره چه میکند
سامانه نبود این دو هدر را در ارزیابی غیرفعال تشخیص میدهد، اما آن را تا وقتی قاببندی واقعاً تأیید نشده «کاندیدا» ثبت میکند، نه یافتهٔ قطعی. در صورت تأیید، یک صفحهٔ اثبات مفهوم بیخطر و فرمان بازتولید در گزارش قرار میگیرد تا تیم فنی بتواند مستقلاً آن را ببیند.
